Basisregels voor registratie samenlevingscontracten in Centraal huwelijksovereenkomstenregister

Sinds 1 september 2015 registreert het Centraal huwelijksovereenkomstenregister ook samenlevingscontracten en uitspraken van rechtbanken over huwelijksovereenkomsten, huwelijksstelsels en samenlevingscontracten. Tot nog toe ontbrak echter een besluit dat de nieuwe manier van werken formaliseert.

De regering komt nu alsnog met de nodige uitvoeringsbepalingen. Onder meer met betrekking tot de voorwaarden tot inschrijving, de toegang tot de registers en de inschrijvingstermijnen. Het gaat om een aanvulling van de huidige regels voor het beheer van het Centraal register van testamenten en het Centraal register van huwelijksovereenkomsten. Maar in plaats van het KB van 21 juni 2011 te wijzigen, krijgt de materie - voor de duidelijkheid - vorm in een volledig nieuw KB, dat van 25 september 2016.

Uitbreiding

Het Centraal huwelijksovereenkomstenregister registreert sinds een jaar niet meer alleen (gewijzigde) huwelijkscontracten, maar ook samenlevingscontracten en uitspraken van rechtbanken over huwelijksovereenkomsten, huwelijksstelsels en samenlevingscontracten. Bedoeling is de informatie te centraliseren omdat ze van belang is voor derden die een rechtsband willen, in een rechtsrelatie staan ten aanzien van één of beide partijen of die een uitvoering van hun verhaalsrechten overwegen. De gegevens stellen hen bijvoorbeeld in staan om de rechten en plichten van de betrokken partijen na te gaan, na te gaan of de partij zelfstandig mag optreden, of de tussenkomst van een andere partij vereist is, en of zijn verhaalsrechten al dan niet beperkt zijn tot de eigen of de gemeenschappelijke goederen van de partijen.

De wet van 13 januari 1997 stelt uitdrukkelijk waarom volgende akten in het Centraal huwelijksovereenkomstenregister worden opgenomen

de huwelijksovereenkomsten en de gewijzigde huwelijksovereenkomsten, met aanwijzing van het stelsel, met het oog op hun tegenwerpelijkheid aan derden;

de in artikel 1478 van het Burgerlijk Wetboek bedoelde overeenkomsten, met het oog op hun publiciteit;

de vonnissen en arresten die een wijziging inhouden van het huwelijksvermogensstelsel of van de in artikel 1478 van het Burgerlijk Wetboek bedoelde overeenkomsten, met het oog op een volledige kennisgeving aan derden.

Uitvoeringsbepalingen

Het gaat om een aanzienlijke uitbreiding waarvoor nog heel wat uitvoeringsregels ontbraken. De regering formaliseert nu

het beheer van de registers. Dat wordt toevertrouwd aan de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat. Het KB bevestigt ook dat de KFBN verantwoordelijk is voor het beheer in de zin van de Privacywet;

de inschrijvingsvoorwaarden en de voorwaarden tot aanpassing van de gegevens in de registers. Inschrijvingen in de registers worden bijvoorbeeld uitgevoerd door de notaris die de akte heeft verleden of de akte in bewaring heeft genomen. Maar ook de diplomatieke agenten in het buitenland met notariële bevoegdheid zijn verantwoordelijk voor de inschrijvingen in de registers. In dat geval worden ze uitgevoerd via de diensten van de FOD Buitenlandse Zaken;

de verplichte inschrijvingsgegevens. Notarissen zijn onder meer verplicht om alle huwelijkscontracten en wijzigingenakten die werden opgemaakt in de periode van 30 jaar voorafgaand aan de inwerkingtreding van het KB van 21 juni 2011 (periode 1 september 1981 ? 31 augustus 2011) en waarvan beide echtgenoten nog in leven zijn op het ogenblik van de inschrijving, te registeren in het Centraal huwelijksovereenkomstenregister. Wat betreft de samenlevingscontracten worden alleen deze opgemaakt vanaf 1 september 2015 ingeschreven. Het besluit bevat in bijlage het modelformulier ?Aanvraag tot inschrijving van vonnissen, arresten en voorzieningen in het Centraal register van huwelijksovereenkomsten? dat de griffies van de rechtbanken moeten invullen;

de voorwaarden voor de toegang tot beide registers. Centraal register van testamenten: als algemeen principe geldt dat de gegevens van het centraal register van testamenten geheim blijven gedurende het leven van de persoon onder wiens naam de uiterste wilsbeschikking werd ingeschreven. Alleen de persoon zelf en de notaris of de diplomatieke zending die de akten heeft opgemaakt of heeft bewaard krijgt er toegang toe. Derden krijgen alleen toegang tot de gegevens na het overlijden van de betrokkene en mits overlegging van een overlijdendocument; Centraal register van huwelijksovereenkomsten: hebben toegang: notarissen, de diplomatieke zendingen, gerechtsdeurwaarders, griffiers en magistraten bij de rechtscolleges in uitoefening van hun ambt; openbare overheden (bv. FOD Financiën), de instellingen van openbaar nut en algemeen belang in het kader van hun wettelijke opdrachten; de partijen zelf wat betreft de gegevens die op hunzelf betrekking hebben en derden. Derden moeten hun vraag tot consultatie moeten richten tot de KFBN;

de publiciteit van bepaalde gegevens in het Belgisch Staatsblad;

de termijnen waarbinnen de inschrijvingen in de registers moeten worden uitgevoerd;

de tarieven van de inschrijvingen, van de aanpassingen en van de raadplegingen. een inschrijving in één van de registers kost 15 euro. Aanpassingen zijn gratis. Voor mededelingen van wijzigingsakten in het Belgisch Staatsblad vraagt de KFBN 12,40 euro. De toegang tot de registers is gratis. De tarieven worden jaarlijks geïndexeerd;

de toegang tot de gegevens van het Rijksregister en de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid.

1 september 2015

Het KB van 25 september 2016 heeft retroactief uitwerking vanaf 1 september 2015. Het KB van 21 juni 2011 wordt opgeheven.

Bron: Koninklijk besluit van 25 september 2016 houdende het beheer van het centraal register van testamenten en het centraal register van huwelijksovereenkomsten, BS 10 oktober 2016.

Zie ook
Wet van 10 augustus 2015 tot wijziging van de wet van 13 januari 1977 houdende goedkeuring van de overeenkomst inzake de vaststelling van een stelsel van registratie van testamenten, opgemaakt te Bazel op 16 mei 1972 en tot invoering van een centraal huwelijksovereenkomstenregister, BS 26 augustus 2015.
Wet van 14 januari 2013 houdende diverse bepalingen inzake werklastvermindering binnen justitie, BS 1 maart 2013.
Koninklijk besluit van 21 juni 2011 houdende het beheer van de centrale registers van testamenten en huwelijksovereenkomsten, BS 1 augustus 2011.