Vlaanderen vanaf 2017 minder streng voor sociale huisvestingsmaatschappijen

Vanaf 1 januari 2017 gelden nieuwe regels voor de prestatiebeoordeling van sociale huisvestingsmaatschappijen (SHM?s) in Vlaanderen. In eerste instantie worden de controles van de Visitatiecommissie minder frequent (om de 6 i.p.v. om de 4 jaar) terwijl ze meer tijd krijgt om haar verslagen op te stellen. Maar daarnaast verschuift ook de focus binnen de prestatievelden (voortaan spreekt men trouwens over ?operationele doelstellingen?) waarop de SHM?s worden gescoord en komt er een nieuwe prestatieschaal waarin een uitstekende score niet langer mogelijk is. De aanpassingen komen er naar aanleiding van de Beleidsnota Wonen 2014-2019.

Beoordelingen minder frequent

Vanaf volgend jaar zal de Visitatiecommissie de prestaties van elke SHM eenmaal om de 6 jaar beoordelen. Nu is dat nog om de 4 jaar.

De Vlaamse minister voor Wonen krijgt daarbij wel de mogelijkheid om een prestatiebeoordeling e vervroegen. Tenminste wanneer de SHM in kwestie bij de laatste prestatiebeoordeling voor een of meer operationele doelstellingen een beoordeling 'voor verbetering vatbaar' of 'onvoldoende' heeft behaald. In het verlengde daarvan zal de minister de prestatiebeoordeling ook kunnen uitstellen. Die optie bestaat nu ook al, maar is beperkt tot SHM's die een goede of uitstekende score kregen. De minister kan de Visitatiecommissie niet meer opdragen om een tweede of een verdere beoordeling uit te voeren van een bepaalde doelstelling bij slecht scorende SHM's.

Meer tijd voor verslagen

De Visitatiecommissie zal niet alleen minder frequent beoordelen, ze krijgt ook meer tijd om haar verslagen op te stellen. Voor het voorlopig verslag heeft ze vanaf 2017 6 weken de tijd in plaats van een maand. Voor het definitieve rapport 10 weken in plaats van 2 maanden.

Nieuw is ook de mogelijkheid voor de SHM om technische correcties op de eerste versie van het voorlopige verslag aan de Visitatiecommissie te bezorgen. Dat kan tot 3 weken voor de dag waarop de commissie toelichting geeft aan de raad van bestuur van de SHM. De Visitatiecommissie is in dat geval verplicht om een nieuw voorlopig verslag op te stellen. Dat moet ze uiterlijk een week voor de dag waarop ze toelichting geeft aan de raad van bestuur aan de SHM bezorgen.

Operationele doelstellingen

De interne werking is vanaf volgend jaar niet meer van belang bij de beoordeling. En klantvriendelijkheid wordt gewijzigd in klantgerichtheid. Concreet zal de Visitatiecommissie de SHM's dus beoordelen op volgende operationele doelstellingen:

de beschikbaarheid van woningen;

de kwaliteit van de woningen en de woonomgeving;

de betaalbaarheid;

het sociaal beleid;

de financiële leefbaarheid; en

de klantgerichtheid.

Maar er wordt niet alleen gesleuteld aan de algemene operationele doelstellingen, ook de focus binnen de doelstellingen wijzigt op een aantal punten.

Wat de beschikbaarheid van woningen betreft zijn de SHM's niet langer verplicht om - zover van toepassing - nieuwe sociale kavels te realiseren. Ook de verplichting om nieuwe sociale koopwoningen te realiseren wordt geschrapt. Voortaan moeten de SHM's meer algemeen 'vormen van sociale eigendomsverwerving aanbieden'.

Ook de doelstelling met betrekking tot de kwaliteit van de woningen en de woonomgeving wijzigt. Daar is het binnenkort van belang dat de SHM's niet alleen instaan voor de renovatie, verbetering, aanpassing of vervanging van het sociaal woonpatrimonium waar nodig, maar ook voor het onderhoud en het herstel. Bovendien moeten ze kwaliteitsvolle woningen in een behoorlijke woonomgeving realiseren. Het element 'aanpasbaar bouwen' werd geschrapt.

Bij de financiële leefbaarheid wordt niet langer gekeken naar het feit of de SHM ernaar streeft om te evolueren naar een echte woonmaatschappij, beschikt over een behoorlijk werkend systeem van interne controle en bereid is tot verandering en verbetering.

Nieuwe prestatieschaal

Opvallend is tot slot ook de nieuwe prestatieschaal die zal worden gebruikt. De Visitatiecommissie zal de SHM's voortaan een score 'zeer goed', 'goed' of 'voor verbetering vatbaar' geven. Een score 'uitstekend' zal niet meer mogelijk zijn.

1 januari 2017

Het besluit van 26 februari 2016 treedt in werking op 1 januari 2017. Hierop bestaat 1 uitzondering. De Visitatieraad waaruit de leden van de Visitatiecommissies worden gelicht, hoeft niet langer uit 15 leden te bestaan. 15 is voortaan een maximum. De regel geldt vanaf 4 april 2016, 10 dagen na publicatie van het besluit van 26 februari 2016 in het Belgisch Staatsblad.

Bron: Besluit van de Vlaamse Regering van 26 februari 2016 houdende diverse wijzigingen van het besluit van de Vlaamse Regering van 22 oktober 2010 tot vaststelling van de aanvullende voorwaarden en de procedure voor de erkenning als sociale huisvestingsmaatschappij en tot vaststelling van de procedure voor de beoordeling van de prestaties van sociale huisvestingsmaatschappijen, BS 25 maart 2016.

Zie ook
Besluit van de Vlaamse Regering van 22 oktober 2010 tot vaststelling van de aanvullende voorwaarden en de procedure voor de erkenning als sociale huisvestingsmaatschappij en tot vaststelling van de procedure voor de beoordeling van de prestaties van sociale huisvestingsmaatschappijen, BS 29 december 2010.